Spis treści:

  1. BOGUSZOWICE OSIEDLE 
  2. BOGUSZOWICE STARE
  3. CHWAŁOWICE
  4. CHWAŁĘCICE
  5. GOLEJÓW
  6. GOTARTOWICE
  7. GRABOWNIA
  8. KAMIEŃ
  9. KŁOKOCIN
10. LIGOTA I LIGOCKA KUŹNIA
11. MEKSYK
12. NIEDOBCZYCE
13. NIEWIADOM
14. MAROKO-NOWINY

15. ORZEPOWICE
16. PARUSZOWIEC PIASKI
17. POPIELÓW
18. RADZIEJÓW

19. RYBNICKA KUŹNIA
20. RYBNIK PÓŁNOC
21. SMOLNA
22. STODOŁY
23. ŚRÓDMIEŚCIE
24. WIELOPOLE
25. ZAMYSŁÓW
26. ZEBRZYDOWICE
27. OCHOJEC

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boguszowice Osiedle

Boguszowice Osiedle – dzielnica Rybnika licząca ok. 13.000 mieszkańców, zwana także Pekinem. Na terenie dzielnicy znajduje się kopalnia Jankowice. Zakład wchodzi w skład Kompanii Węglowej S.A., a poprzednio był częścią Rybnickiej Spółki Węglowej, której siedziba znajdowała się na terenie Boguszowic Osiedla.

Architektura

Najstarszą i najbardziej zabytkową częścią dzielnicy są tereny obejmujące kopalnię oraz przylegające do niej familoki, tradycyjne robotnicze domy mieszkalne pochodzące jeszcze sprzed II wojny światowej. Główne, a zarazem właściwe osiedle oddzielone jest od kopalni lasem i stanowi skupisko bloków mieszkalnych, wśród których znajduje się kościół parafialny pw. Świętej Barbary. Starsza część dzielnicy to nazywane zwyczajowo dolne osiedle, albo Stary Pekin powstały w latach pięćdziesiątych XX w. W pejzażu tej części Boguszowic Osiedla dominują bloki w stylu socrealistycznym podobne do tych z warszawskiego Mariensztatu. Nowsza część dzielnicy to tzw. Osiedle Południe, w której przeważają bloki mieszkalne niskiej zabudowy.

Handel i edukacja

Ponadto do obiektów edukacyjnych położonych na terenie dzielnicy należą: szkoła podstawowa nr 18, gimnazjum nr 5, VI Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w Zespole Szkół Ponadpodstawowych nr 1 oraz Dom Kultury i przylegające do niego Kino Zefir. Przy kopalni znajduje się hala sportowa MOSiR Rybnik. Tuż obok znajduje się kryta pływalnia. Na osiedlu znajduje się ponadto osiedlowy park. Na terenie dzielnicy powstało kilka marketów handlowych: eLDe, Biedronka, Stokrotka oraz Tesco, a także pasaż handlowo - usługowy w byłym Domu Górnika oraz targowisko. Do dzielnicy przylega Staw Papierok, który jest ulubionym miejscem wędkarzy. Ponadto dzielnica ta jest jednym z największych i najbardziej zaludnionych osiedli mieszkaniowych w Rybniku. Dzielnica charakteryzuje się dużą ilością punktów usługowych, handlowych, rekreacyjnych i edukacyjnych (np. sala zabaw dla dzieci Kinder Klub), mimo że jest dość oddalona od centrum miasta. Dzielnica graniczy z innymi dzielnicami Rybnika: Kłokocin i Boguszowice Stare a także z Gminą Świerklany oraz miastem Żory.W dzielnicy działa wielosekcyjny Klub Sportowy Górnik Boguszowice oraz przy Domu Kultury Klub Szachowy "Zefir" Boguszowice.

Ciekawostki

W latach 1962-1975 Boguszowice posiadały prawa miejskie i liczyły ok. 20 tys. mieszkańców. W roku 1975 włączone zostały do Rybnika. Wiele nazw ulic zostało zmienionych, aby ich nazwy nie kolidowały z ulicami w Rybniku np. ulicę Powstańców zmieniono na Strażacką.

Komunikacja

W dzielnicy tej spotykamy 7 linii rybnickiego ZTZ, linię 301 MZK Jastrzębie oraz linię PKS Rybnik kursująca na trasie Rybnik-Żory.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boguszowice Stare

Boguszowice Stare (śl. Bogůšowice Stare) - dzielnica Rybnika położona w południowej części miasta, w latach 1945-54 siedziba gminy Boguszowice. 

Historia Boguszowic

Etymologia nazwy miejscowości wywodzi się od jej domniemanego założyciela Boguszu. Boguszowice zostały założone już w XIII wieku na prawie polskim. Jednak dokumenty z XVII wieku mówią o wsi na prawie niemieckim. Wieś była siedzibą parafii należącej do archiprezbiteriatu żorskiego. Na początku XIV wieku stał tu kościół.

W 1345 roku mieszkańcy miejscowości byli świadkami walk Kazimierza Wielkiego z Janem Luksemburskim.

W XV wieku w okolicy działali husyci, natomiast w czasie wojny trzydziestoletniej wojska Mansfelda.

Od XVI wieku Boguszowice są częścią państwa rybnickiego. Połowa miejscowości (z folwarkiem) stanowiła do 1725 roku własność klasztoru cysterskiego z Rud. W latach 1725-1788 Boguszowice należały do hrabiów węgierskich, a od 1788 roku były własnością króla pruskiego. Od 1818 roku stały się częścią nowego powiatu rybnickiego.

Wieś, ze względu na słabe gleby, była mała i biedna. Pod koniec XVI wieku liczyła 14 chłopów, na początku wieku XVII – 20, a w roku 1791 - 26 gospodarstw chłopskich. W początkach istnienia wsi był w niej sołtys, o czym świadczy nazwa części dzielnicy: Sołtystwo. Jednak w dokumentach z początków XVII wieku sołtys już nie występuje. Istniały w niej także młyn i karczma.

Chłopi byli zobowiązani do różnych świadczeń na rzecz pana, głównie pańszczyzny, z której wykupili się w latach 1822–1834. Mieli także obowiązki wobec proboszcza (dziesięcina, meszne i ofertoria), z których się również wykupili w roku 1871. W latach 1847–1848 wielu biedniejszych mieszkańców osady zmarło na tyfus głodowy, z nimi proboszcz Markefka.

Wpływ na życie mieszkańców miał folwark, który do roku 1788 był w posiadaniu Wengerskich, potem do roku 1834 był w rękach fiskusa państwowego, a od tej daty w rękach prywatnych właścicieli. W roku 1888 stał się własnością księcia von Donnersmarcka, który w roku 1916 uruchomił w lesie Judasza kopalnię (na przestrzeni lat różnie się nazywała: Feldmarschall Blücherschächte, Szyby Blüchera, Szyby Jankowice i Kopalnia Jankowice), a zabudowania folwarczne przeznaczył na mieszkania dla robotników.

Rozwój Boguszowic od początku XX wieku

Boguszowice swój wzrost zawdzięczają rozwojowi przemysłu hutniczego i górniczego. W 1906 roku Boguszowice liczyły 1028 mieszkańców, w roku 1930 - 2502, w roku 1937 – 2750, w roku 1945 – 2404, w roku 1975 wraz Kłokocinem i Gotartowicami ponad 19 tys. Pod względem administracyjnym Boguszowice były gminą wiejską, przy czym folwark stanowił do roku 1922 odrębny obszar dworski. Od 1 stycznia 1946 do roku 1950 Boguszowice były siedzibą gminy zbiorczej. W roku 1954 nadano im status Osiedla. W roku 1962 otrzymały prawa miejskie. W roku 1975 zostały włączone do miasta Rybnika, stając się jego dzielnicą.

Historia boguszowickich kościołów i parafii

W Boguszowicach, pod koniec XIII w. stał drewniany kościół. Z dokumentów wizytacyjnych wynika, że była to budowla ozdobna, miała dzwonnicę z dwoma dzwonami i była otoczona gankiem. Kościół był poświęcony św. Wawrzyńcowi i św. Marcinowi. W 1688 roku określano jego stan jako starego budynku ze zmurszałymi fundamentami. W 1717 roku został on zastąpiony nową drewnianą budowlą. W roku 1935 za staraniem ówczesnego proboszcza, ks. Karola Długaja wybudowano nową neobarokową świątynię p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Stary kościół przeniesiono w 1975 roku do Ligockiej Kuźni.

Znani proboszczowie boguszowiccy

Wilhelm Siedlaczek – proboszcz z lat 1799–1844, nazywany samarytaninem ze względu na to, że leczył miejscową ludność

Antoni Pendziałek (1889–1909) - był polskim działaczem narodowym

Edward Tobola - funkcję proboszcza sprawował w latach 1942–1990

Stanisław Gańczorz (1990-2003) - rozwinął funkcjonowanie grup parafialnych, znany ze skromności, chęci pracy z ludźmi, otwarty, zmodernizował funkcjonowanie i wizerunek parafii, do tej pory wspominany przez wielu mieszkańców

Edukacja

W Boguszowicach istniała także szkoła po raz pierwszy ukazana źródłowo w roku 1652. Nauczyciele byli równocześnie organistami. Nauka była prowadzona w języku polskim, a od roku 1872 w języku niemieckim. Początkowo nauka odbywała się w organistówce. W roku 1914 oddano do użytku nowy budynek szkolny (dzisiejsze przedszkole), a w roku 1937 otwarto nowoczesną wtedy szkołę. Po II wojnie światowej wybudowano jeszcze dwie szkoły podstawowe (dzisiaj SP nr 18 i Gimnazjum nr 5) oraz trzy przedszkola. By przygotować kadry dla rozwijającej się kopalni, zorganizowano w roku 1945 szkołę dokształcającą, przekształconą później w zasadniczą szkołę górniczą, dla której wybudowano w roku 1951 budynek szkolny.

Po przekształceniach ustrojowych po roku 1989 szkoła górnicza zakończyła swoją działalność. Aktualnie (2007) w budynku szkolnym mieści się Liceum Ogólnokształcące nr VI i Technikum nr 5. W związku z budową Osiedla Północ oddano w roku 1997 do użytku nowy budynek szkolny, w którym początkowo mieściła się Szkoła Podstawowa nr 36 a aktualnie Gimnazjum nr 7, któremu 7 marca 2007 nadano imię Czesława Miłosza. Zgodnie z uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Rybniku docelowy model szkolnictwa w Boguszowicach to: 4 przedszkola, 2 szkoły podstawowe, 1 gimnazjum i 1 szkoła ponadgimnazjalna.

W roku 1997 oddano do użytku nowoczesny budynek Szkoły Podstawowej nr 36, następnie w roku 2000 podstawówkę zlikwidowano i obecnie budynek jest siedzibą Gimnazjum nr 7. Od roku 2002 przy szkole znajduje się nowoczesna sala gimnastyczna wybudowana za 3 mln złotych.

Inwestycje budowlane

W roku 1922 ukończono budowę drogi Boguszowice – Ligota, w roku 1937 - drogę Boguszowice – kopalnia „Szyby Jankowice”, w roku 1938 – Boguszowice – Gotartowice. Utwardzenia drogi do Świerklan dokonano w roku 1946 a do Kłokocina w latach 60. XX wieku. W okresie powojennym zmodernizowano także drogi przez nałożenie nawierzchni asfaltowej. Wieś została zelektryfikowana w roku 1929. W latach powojennych założono wodociągi, w części dzielnicy zainstalowano gaz przewodowy.

Prawie wszystkie stare domy zostały rozebrane lub zmodernizowane. Wybudowano także wiele budynków mieszkalnych, w tym osiedle domków jednorodzinnych i Osiedle Północ, znane jako Manhattan. W północno-zachodniej części dzielnicy powstało wysypisko śmieci.

Znane nazwiska wójtów, naczelników i przewodniczących Boguszowic

Walentyn Kula, Bartek Kula, Jan Kula, Franciszek Oleś, Antoni Garbocz, Franciszek Rojek, Franciszek Konik, Adolf Buchalik, Konstanty Rojek, Józef Śmieja, Franciszek Węgrzyk, Franciszek Kula, Fryderyk (Walenty) Garbocz, Paweł Grzesica, Władysław Kuczera, Józef Tralewski i Teofil Szejna, po r. 1975 przewodniczący zarządu dzielnicy: Paweł Grzesica, Eugeniusz Żak i Jan Mura.

Sport

W miejscowości funkcjonuje Klub Sportowy Górnik Boguszowice, który ma za sobą występy w IV lidze.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chwałowice

Chwałowice (śl. Chwalowicy) - dzielnica Rybnika położona na południe od centrum miasta, w latach 1945-54 siedziba gminy Chwałowice. Liczba mieszkańców ok. 9000. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

W dzielnicy znajduje się kopalnia węgla kamiennego KWK "Chwałowice", Obwodowy Urząd Miar w Rybniku oraz Sanktuarium św. Teresy od Dzieciątka Jezus.

W południowej części miasta znajduje się osiedle familoków z początku XX wieku.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chwałęcice

Chwałęcice - dzielnica Rybnika położona w północnej części miasta, po zachodniej stronie Zalewu Rybnickiego. Liczba mieszkańców ok. 1600.

W latach 1973-1977 miejscowość była siedzibą gminy Chwałęcice.

W dzielnicy znajduje się m.in. Kościół pw. św. Jana Nepomucena oraz Ośrodek Sportów Wodnych i Rekreacji.

Sport

Dzielnica Chwałęcice posiadają również klub piłkarski TKKF Sokół Chwałęcice, biorący udział w rozgrywkach o mistrzostwo C-klasy podokręg Rybnik (stan na sezon 2008/2009).

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Golejów

Golejów - dzielnica Rybnika, położona w północnej części miasta, przy trasie Rybnik-Gliwice, ok. 2 000 tys. mieszkańców. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Historia

Na temat początków Golejowa wypowiada się legenda oraz historia. Ta pierwsza podaje, że jeden z książąt śląskich podczas polowania w tamtych okolicach, znalazł w koszyku porzuconego chłopca. Ponieważ dziecko było nagie przezwano je „golejem” czyli „golasem”. Kiedy chłopiec dorósł, został pasowany na rycerza i otrzymał ziemię w miejscu, w którym go znaleziono. Były to tereny dzisiejszego Golejowa, domyślamy się więc skąd wzięła się jego nazwa.

Natomiast historyczne początki osady są mało znane. Przypuszcza się, że istniała już w XIII wieku. Należała z pewnością do dóbr kościelnych kolegiaty św. Krzyża w Opolu, tylko od kiedy? Dawny Golejów, podobnie jak współczesny był usytuowany na trakcie z Rybnika do Gliwic, z tym, że ówczesna ulica Gliwicka biegła bardziej na wschód, w miejscu gdzie dzisiaj przecinają się ulice Książenicka i Wiosny Ludów.

Dawny Golejów był miejscowością liczną, dlatego to właśnie tu powstała w 1788 roku szkoła, do której uczęszczały dzieci z okolicznych wsi. Następnym ważnym przedsięwzięciem była budowa kościoła. Pierwsze starania w tej sprawie podjęto w 1866 roku, ale wobec braku zgody ze strony ówczesnego biskupa, projekt ten zakończył się jedynie budową kaplicy. Kościół w Golejowie wybudowano dopiero w 1926 roku. Powstał on w bardzo krótkim czasie, bo w przeciągu kilku miesięcy, pod kierunkiem ówczesnego proboszcza ks. Kaspra Reginka.

Po wojnie Golejów włączono do Zbiorczej Gminy Wielopole. W latach 1973-1977 miejscowość była siedzibą gminy Ochojec, a obecnie jest jedną z dzielnic Rybnika.

Atrakcje turystyczne w dzielnicy

Kościół pw. Chrystusa Króla - pierwsze staranie o budowę kościoła w Golejowie czynione były już w 1866 r. przez proboszcza rybnickiego ks. Edwarda Bolika, jednak zostały one odrzucone przez ówczesne władze pruskie. Dopiero w 1926 r. mieszkańcy Golejowa, Grabowni i Ochojca przystąpili do budowy kościoła w Golejowie. Już 10 października tego samego roku kościół został poświęcony, zaś 8 maja 1927 r. konsekrowany. 11 września 1926 r. utworzona została przy kościele krucjata. Dekret wynoszący krucjatę do godności parafii nieusuwalnej wydany został 28 maja 1957 r. W 1974 r. utworzona została samodzielna placówka duszpasterska w Ochojcu, który tym samym odłączony został od macierzystej parafii w Golejowie.

Góra "Grzybówka" 290,8 m n.p.m. - jest najwyższym wzniesieniem w Rybniku, stanowi dobry widok na dolinę Rudy

Droga krzyżowa - jej budowę zaczęto w 1931 r., ciągnie się na górę "Grzybówkę"

Kaplica św. Jana Nepomucena

Drewniana rzeźba św. Jana Nepomucena z Golejowa - przez długie lata stała w prostej kapliczce słupkowej przy drodze prowadzącej do starego młyna wodnego, tuż nad brzegiem stawu. Około 1860 r. figura ta umieszczona została w nowo zbudowanej kaplicy, poświęconej czci tego świętego, gdzie znajduje się do dziś. W styczniu 1994 r. rzeźbę komisyjnie zbadał i ocenił konserwator zabytków z Muzeum w Rybniku, a miesiąc później figura została przewieziona do renowacji i ocalenia przed całkowitym zniszczeniem. Przed świętem Jana Nepomucena, obchodzonym przez katolików 21 maja, odrestaurowana figura wróciła do Golejowa. W niedzielę 22 maja 1994 r., podczas uroczystej mszy św., rzeźba wprowadzona została do kościoła parafialnego. Na ponad dwa lata figura św. Nepomucena znalazła schronienie w kaplicy Matki Boskiej Fatimskiej w kościele. W tym czasie była remontowana kaplica, do której zabytkowa rzeźba powróciła w listopadzie 1996 r. i gdzie jest jej tradycyjne miejsce.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gotartowice

Gotartowice (śl. Gortowice) – obecnie jedna z dzielnic Rybnika, dawniej osada rolnicza. Liczba mieszkańców ok. 3300. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Historia

Najdawniejszej przeszłości Gotartowic, jako małej osady rolniczej nie można przedstawić w oderwaniu od historii Śląska, ściśle zaś od tzw. "państwa rybnickiego".

O dawnym rolniczym charakterze tej miejscowości świadczy herb (związany snop zboża prosto stojący na tle dwóch skrzyżowanych cepów). Nazwa tej osady wywodzi się niewątpliwie od imienia Gothard. W dokumencie księcia Przemysława na Raciborzu występuje w r. 1290-1293, rycerz Gothard nazwany w 1291 r. chorążym księcia (prawdopodobny założyciel Gotartowic). W dniu 1 września 1473 r. zaświadcza Wacław – książę na Opawie i Raciborzu‚ pan na Pszczynie, że Jan Striekowski oddaje mieszczanom Żor łaźnię w tym stanie, w jakim ją nabył 7 kwietnia 1448 r. od wójta. Świadkiem tej umowy był między innymi rycerz Jakub z Gotartowic. Do 1540 r. należały Gotartowice do kanclerza księstwa raciborskiego Zygmunta Wyskota pana na Wodnikach. Od 1540 r. są posiadłością wdowy Wacława Hnedecza, córki Wacława Czarneckiego, chociaż jeszcze w 1565 r. w żorskim dokumencie czytamy "Zygmunt na Gotartowicach". W roku 1652 drogą kupna nabył Gotartowice Bernard Oppersdorff, który 5 stycznia 1682 r. sprzedał "państwo rybnickie" (w tym Gotartowice) Juliannie Konstancji, wdowie po Węgierskim za 60.300 złotych tytułem przejętych długów i 40.000 zł w gotówce. Z kolei hr. Węgierska i jej syn Karol Gabriel sprzedali wsie: Gotartowice, Kłokocin i Rowień wymienionemu już hr. Oppersdorff. W latach 1700-1719 właścicielem Gotartowic był Rudolf Gaschin, a po nim Karol Węgierski. W 1788 r. król pruski Fryderyk Wilhelm II kupił "państwo rybnickie", w skład którego wchodziły także Gotartowice za 400.000 talarów i 500 dukatów kluczowego. Od 1846 do 1870 roku dzierżawił dobra gotartowickie rotmistrz Karol Zawadzki, powierzając opiekę nad nimi Karolowi Knobl. Od 1870 r. Gotartowice są w dzierżawie Maxa Knobla (występuje jako rotmistrz w 1910 r.). W protokole powizytacyjnym w 1654 r. podano, że dwór gotartowicki oddawał proboszczowi z Boguszowic dziesięciny z wszystkich zbóż (dochody z czterech stawów położonych w Gotartowicach). Gotartowice posiadały w roku:

1679 – 8 siedlaków

1784 – 3 siedlaków, 10 zagrodników, dwór i młyn

1701 – 4 siedlaków robotnych (pańszczyźnianych – uwaga wł.), 2 zagrodników rolnych, 6 zagrodników robotnych (pańszczyźnianych – uwaga wł.), 50 chałupników

1819 – 7 budynków dworskich‚ 5 zagrodników siedlaczych, 5 gospodarstw zagrodniczych, 3 gospodarstwa chałupnicze, młyn i owczarnia

1825 – 24 domy, 226 mieszkańców

1840 – 433 mieszkańców

1865 – 1 siedlak, 6 zagrodników, 50 chałupników

1907 – 923 mieszkańców

1910 - 1021 mieszkańców.

Mieszkańcy wsi w poł. XIX wieku czerpali swoje dochody z rolnictwa, wielu pracowało w lasach państwowych oraz w miejscowej hucie. Domy mieszkalne i gospodarskie były drewniane. Dopiero w 1887 r. miejscowy karczmarz Wojciech Kaczmarczyk wybudował we wsi pierwszy masywny murowany dom. W 1792 r. nad rzeką Rudą powstały dwie fryszownie, które przeszły w tym samym roku drogą kupna na własność państwa pruskiego (fiskus). W 1796 r. z kwoty 5.000 talarów wybudowano nowe budowle (budowa mostu – 101 talarów, urządzenia hutnicze – 827 talarów). Z licytacji przeprowadzonej w 1803 r. wynika, że fryszownie gotartowickie znajdowały się w dobrym stanie. Rudę sprowadzano z Pilchowic, Piekar i Tarnowskich Gór, a częściowo dostarczała ją dolina rzeki Rudy. W 1824 r. przebudowano hutę – uruchomiono 4 fryszownie, 2 młotownie, wybudowano dwie masywne szopy na węgiel oraz dwa masywne domy mieszkalne dla robotników.

W nocy z dnia 25 na 26 sierpnia 1826 r. uderzył do huty grom, zniszczył wszystkie zabudowania. Jednak już w grudniu tego roku hutę odbudowano i oddano do użytku. Fryszownia w Gotartowicach produkowała w latach:

1859 – 2.215 ton żelaza sztabowego

1860 – 2.486 ton żelaza sztabowego

1861 – 1.938 ton żelaza sztabowego.

Około 1865 r. należało do huty 31 gospodarstw domowych, 168 mieszkańców i 15 domów prywatnych. W roku 1864 państwowe zakłady w Rybnickiem przeszły w ręce prywatne – nabył je Izydor Mamroth. Istniały wtedy 4 zakłady hutnicze, mianowicie w Gotartowicach, Ligockiej Kuźni, Paruszowcu i Kuźni Rybnickiej. W roku 1872 zakłady te dostały się w posiadanie "Górnośląskiego Towarzystwa Akcyjnego Walcowni Żelaza". Wkrótce nabyli je na przymusowej licytacji Salamon i Kasper Lachman, którzy je prowadzili pod nazwą "Firma Lachman, zakłady hutnicze i sztancownia". W 1886 r. hutę gotartowicką nabył dzierżawca domeny państwowej i rotmistrz Max Knobl z Gotartowic. Huta została przebudowana, a następnie z dużym zyskiem sprzedana Louisowi Ricsefeldowi pod nazwą "Pierwsze Górnośląskie Zakłady Naczyń Emaliowanych". Od roku 1891 właścicielem hut jest firma Bertina i Kaspra. Ludność Gotartowic była zawsze polską, brała czynny udział we wszystkich walkach narodowo – społecznych w powiecie rybnickim. W świetle urzędowej statystyki należały do najbardziej polskich wsi w Rybnickiem. Wg przeprowadzonego w dniu 1 grudnia 1910 r. spisu ludności, ludność tego regionu była w 88,9 proc. polska. Dowodem polskości Gotartowic był plebiscyt przeprowadzony w dniu 20 marca 1921 r. Za pomocą kartki w olbrzymiej większości ludność tej miejscowości wyraziła swoje polskie credo narodowe. Na 535 ważnych kartek, 488 miało nadruk "Polska – Polen", co stanowi 91,2 proc.

Źródła:

"Nowiny" nr 31 z 03.08. 1966, s. 5. mgr Wacław Wieczorek

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Grabownia

Grabownia (śl. Grabownio) - dzielnica Rybnika położona w północnej części miasta, od strony zachodniej leży nad Zalewem Rybnickim. Liczba mieszkańców ok. 650. Kaplica w Grabowni powstała w 1905 r. Funkcjonuje też w dzielnicy klub piłkarski TKKF Jedność Grabownia-Golejów.

Historia

Nazwa „Grabownia” wywodzi się od grabów, które niegdyś masowo rosły na tych terenach. Początki osady są odległe, sięgają najprawdopodobniej drugiej połowy XIII wieku, kiedy to tamtejsze ziemie zostały darowane Zakonowi Cystersów przez księcia Władysława III Opolskiego.

Wieś należała do klasztoru do jego kasacji przez władze pruskie w 1810 roku. W 1847 weszła w skład Gminy Golejów. Później jeszcze kilka razy będzie zmieniała przynależność administracyjną: w 1954 roku została włączona do Gromady Wielopole, w 1973 stała się częścią Gminy Ochojec, a od 1977 jest dzielnicą Rybnika.

Dzięki staraniom mieszkańców, w 1911 roku wybudowano we wsi szkołę. Wcześniej tamtejsze dzieci chodziły do oddalonego o 3 km Golejowa. Dziś jest podobnie: w dawnej szkole mieści się przedszkole, a nauka szkolna odbywa się w SP 29 w Golejowie. Po Plebiscycie w 1922 roku, kiedy część Górnego Śląska wróciła do Macierzy, Grabownia stała się miejscowością graniczną. Do ważniejszych wydarzeń powojennych w Grabowni należy budowa w 1956 roku Ochotniczej Straży Pożarnej.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kamień

Kamień (śl. Kamjyń; dawn. Kamień pod Rzędówką) – jedna z dzielnic Rybnika. Dzielnica najbardziej odizolowana od układu osadniczego miasta, na zasadzie "półwyspu". Znajduje się w niej ośrodek wypoczynkowy MOSiR, na terenie którego jest hotel Olimpia (***), korty tenisowe, basen. Kamień posiada również z lokalny klub piłkarski (KP Kamień – obecnie uczestniczy w rozgrywkach "B klasy"). Dzielnica liczy ok. 3 700 mieszkańców. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Historia

Dzieje Kamienia sięgają XIII wieku. Pochodzenie nazwy tej miejscowości wydaje się być proste do wytłumaczenia – od słowa kamień. Prawdopodobnie nazwa wywodzi się od południowo-zachodniej części Kamienia (w okolicach MOSiR), gdzie jeszcze na początku XX wieku istniała stara huta szkła, która swoją produkcję opierała na wydobywanym tam wysokogatunkowym białym piasku. Prawdopodobnie w poprzednich wiekach oprócz piasku, dawni mieszkańcy natrafili na złoża piaskowca. Z kamieni tych najprawdopodobniej wyrabiano potrzebne na co dzień żarna do mielenia zboża i inne zamówione przedmioty. Na terenie Kamienia było kiedyś wiele głazów narzutowych. Z Kamienia pochodzi wykonany z piaskowca kamień drogowy, który wiosną 1998 roku ustawiono przed wejściem do Muzeum (na tyłach Ratusza). Prawdopodobnie Kamień miał kiedyś wielkie kamieniarskie tradycje. Ich ślad pozostał w nazwie miejscowości i herbie. Przedstawia on człowieka, kamieniarza trzymającego w prawej ręce kamień, zaś w lewej młotek. Nie posiadamy zbyt wielu informacji na temat właścicieli dawnego Kamienia. Wiemy m.in. że w XV wieku właścicielem wsi był rycerz Mikulczyn. Losy kolejnych właścicieli Kamienia znane są tylko dopiero od przełomu XIX i XX wieku. Wtedy oprócz drobnych gospodarzy w Kamieniu były dwa wielkie majątki ziemskie: "Szpendlowiec" i "Dwór Eigerta". Szpendlowiec obejmował tereny dzisiejszego ośrodka MOSiR-u. Oprócz zabudowań gospodarczych do dworu należał tartakwodny z kołami napędowymi o drewnianych zębach, mała huta szkła i zakład produkujący gonty. Ostatnim właścicielem majątku z rodu Spendlów (stąd nazwa posiadłości) był Aleksy Spendel.

Drugi majątek w Kamieniu ciągnął się wzdłuż dzisiejszej ulicy Arki Bożka w kierunku Leszczyn. W połowie XIX wieku jego właścicielem był pan Kochatowski, który sprzedał dobra panu Eigertowi. Rodzina ta długo rządziła w Kamieniu. Eigert w II poł. XIX wieku, choć sam był protestantem ufundował w Kamieniu murowaną kapliczkę pw. św. Jana Nepomucena.

Około 1900 roku majątek kupił Austriak Morgenbeser. Morgenbesery jako ludzie o nastawieniu proniemieckim po powstaniach śląskich rozparcelowali swój majątek i sprzedali a następnie wyjechali z Polski.

W latach 1890-1900 wybudowana została cegielnia, która produkowała bardzo dobrą cegłę. W 1918 r. zakład ten uległ parcelacji, a samą cegielnię przejął pan Pogoda.

Obecnie cegielnia została rozebrana, a parcela sprzedana.

Wielką tragedię przeżyli mieszkańcy Kamienia w styczniu 1945 r., kiedy to dojechał do Rzędówki pociąg z więźniami z likwidowanych przez Niemców obozów. Więźniów tych prowadzono przez Kamień w kierunku Wielopola. Mieszkańcy Kamienia, poruszeni widokiem wynędzniałych i krańcowo wyczerpanych jeńców, z narażeniem życia udzielali im pomocy, dając żywność, odzież lub ukrywając ich. W 1995 r. na terenie ośrodka MOSiR została wmurowana tablica upamiętniająca ten "marsz śmierci". Od tej pory uczniowie szkoły składają pod tą tablicą kwiaty. Uczniowie szkoły podstawowej z Kamienia wspólnie z uczniami z Książenic dbają też o zbiorową mogiłę ofiar "marszu śmierci" znajdującą się na cmentarzu w Książenicach.

Pierwsza szkoła w Kamieniu powstała ok. 1858 roku. W latach 1929-1930 jako naczelnik gminy i przewodniczący Zarządu Szkolnego, Alojzy Szewczyk sprawował ogólny nadzór nad budową nowej szkoły, która funkcjonuje do dzisiaj. Obecnie mieści się tam Szkoła Podstawowa nr 28 im. Alojzego Szewczyka przy ulicy nazwanej Jego imieniem.

W 1907 r. powstało w Kamieniu z inicjatywy Józefa Molendy, ówczesnego sołtysa gminy, Stowarzyszenie Wyższej Użyteczności Ochotniczej Straży Pożarnej, które działało aż do zakończenia I wojny światowej. W okresie powstań śląskich działalność ta została przerwana, a następnie w 1924 r. reaktywowana. W czasie okupacji hitlerowskiej miejscowa Straż Pożarna istniała jako straż przymusowa. Od kwietnia 1945 r. OSP Kamień służy mieszkańcom Kamienia i okolic.

W listopadzie 1989 r. utworzono w Kamieniu oddzielną parafię, której proboszczem został ks. Jerzy Korduła. W latach 1990-1994 r. dzięki ogromnemu zaangażowaniu księdza proboszcza oraz pracowitości i ofiarności parafian wybudowano kościół pw.  św. Brata Alberta.

Od 1977 r. Kamień jest dzielnicą Rybnika, którą zamieszkuje ok. 3700 mieszkańców. Dzięki staraniom Rady Dzielnicy oraz mieszkańców, Kamień staje się jedną z najpiękniejszych dzielnic Rybnika.

Mieszkańcy Kamienia dzielą swoją dzielnicę na mniejsze dzielnice jak np. Młyny położone na południu dzielnicy, Świerki na zachodzie, czy Lasoki na północy.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kłokocin

Kłokocin (śl. Kokočyń) - Dzielnica Rybnika położona na południowo - wschodnich obrzeżach miasta. Liczbę mieszkańców szacuje się na 2651 osób. Przez dzielnicę w najbliższym czasie będzie przebiegać Autostrada A1. Jest to jedna ze słabiej związanych z miastem dzielnic. Leży na pograniczu miasta Żory oraz Boguszowic - innej dzielnicy Rybnika. Na przełomie listopada i grudnia 2009 Kłokocin został pozbawiony połączenia z Żorami, na skutek osunięcia się gruntu na budowie autostrady A-1. Komunikacja Kłokocina z resztą miasta należy do jednej ze słabiej rozwiniętych (jedna linia autobusowa - "45"), przez co większość mieszkańców korzysta z prywatnych środków lokomocji. Dzielnicę tę można uznać za jedną z najlepiej przygotowanych pod budowę domków jednorodzinnych w mieście. Zarówno duża liczba gruntów oraz zanik wiejskiej charakterystyki dzielnicy na poczet "przedmieść dużego miasta" sprawiają, że przed Kłokocinem stoi perspektywa dalszego rozwoju, co może być korzystne dla "pogórniczego" miasta. Kłokocin posiada jeden z najsłynniejszych sklepów wielobranżowych w Rybniku "Cita".

Sport W dzielnicy działa klub sportowy Naprzód Kłokocin, który to posiada własne boisko piłkarskie.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ligota i Ligocka Kuźnia

Ligota-Ligocka Kuźnia - dzielnica Rybnika, położona po wschodniej stronie dzielnic Śródmieście i Meksyk. W dzielnicy zlokalizowanych jest najwięcej w Rybniku sklepów wielkopowierzchniowych – Makro, Tesco, Media Markt, OBI, Meble Agata oraz Praktiker. Liczba mieszkańców ok. 3500. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Historia

Ligota do XVIII wieku była osadą rolniczą. Jej nazwa wywodzi się najprawdopodobniej od słowa "Lgota" czyli wolnizna.(Chłopi zakładający osadę byli na pewien okres zwolnieni ze świadczeń na rzecz pana). W 1740 roku założone zostały tutaj dwa pierwsze piece hutnicze przez Franciszka Karola Węgierskiego. W latach 1821-1822 wybudowano nowoczesną hutę z młotami napędzanymi przez wodę z rzeki Ruda, której koryto zostało przesunięte specjalnie do tego celu. Pod koniec XIX wieku w wyniku nieopłacalnej działalności huta została zamknięta. W czasie drugiej wojny światowej pozostałości po hucie zostały zburzone przez Niemców. Ligocka należała do roku 1974 do parafii Boguszowice. Bp. Herbert Bednorz powołał w 1974 r. ks. Henryka Kusia na pierwszego proboszcza parafii. Pierwsze Msze były odprawiane przy kaplicy na ul. Partyzantów, od 1975 r. w przeniesionym z Boguszowic kościele drewnianym. Obecnie do parafii św. Wawrzyńca należy ok. 2000 wiernych.

Zabytki

Drewniany kościół p.w. św. Wawrzyńca - pochodzący z 1717 roku, przeniesiony w 1975 roku z pobliskich Boguszowic. Zbudowano go na kształt krzyża greckiego, a budowniczymi byli cystersi. Do najważniejszych zabytków wewnątrz kościoła należą obraz Willmana "Męczeństwo św. Wawrzyńca diakona" oraz barokowy ołtarz Matki Bożej Ligockiej. Kościół ten pełnił do 1975 roku funkcję kościoła filialnego, msze odprawiano tylko w niedziele. Zabytek podupadał, kościół nie był ogrzewany, co doprowadziło do znacznego zniszczenia niektórych malowideł i ołtarzy. Po przeniesieniu go do Ligockiej Kuźni, pierwszym proboszczem został ks. Henryk Kuś (w latach 1975 do 1991). Ksiądz ten zatroszczył się nie tylko o odnowienie całej świątyni (prace konserwatorskie trwały ponad rok) i obejścia kościoła, ale wybudował jeszcze probostwo i cmentarz parafialny. Ks. Henryk Kuś zginął w nocy 2 października 1991 roku, zamordowany bestialsko na terenie probostwa przez nieznanych sprawców. Obecnym proboszczem jest ks. Bronisław Matysek. Kościół w Ligockiej Kuźni słynie na całym Górnym Śląsku z ruchomej szopki bożonarodzeniowej i znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa śląskiego.

 

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Meksyk

Meksyk - dzielnica Rybnika położona na południe od Śródmieścia. Na zachodzie graniczy z Zamysłowem. Granicę z tymi dzielnicami wyznacza linia kolejowa. Na południu Meksyk graniczy z

Chwałowicami, a na wschodzie z Ligotą-Ligocką Kuźnią. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Dzielnica ta powstała jako osiedle dla pracowników kolei, po których pozostały piękne i luksusowe jak na owe czasy domy. Nazwa dzielnicy pochodzi podobno od popularnego w owych czasach powiedzenia Daleko jak w Meksyku, które odnosiło się do kraju o tej nazwie. Ponadto daleki Meksyk był wtedy postrzegany również jako kraj dobrobytu. Tak też kojarzyła się ówczesnym kolejowa dzielnica.

Dzielnica ma głównie charakter spokojnego osiedla domów jednorodzinnych. Jedynie w rejonie ulicy Żołnierzy Września powstało niewielkie osiedle bloków mieszkalnych. Głównymi ulicami przelotowymi przez dzielnicę są Chwałowicka łącząca centrum Rybnika z Chwałowicami oraz mocno zniszczona przez szkody górnicze ulica Prosta, która omijając Śródmieście łączy zachodnie i wschodnie dzielnice miasta. Tu również znajduje się największe skrzyżowanie miasta o ruchu okrężnym, z których to Rybnik słynie.

Najistotniejszym obiektem zlokalizowanym w dzielnicy jest Zespół Szkół Budowlanych zwany popularnie Kozimi Górami ze względu na pagórkowaty teren okolicy. Kozie Góry to także nazwa południowej części dzielnicy. Meksyk słynie również z rozległego parku Kozie Góry z przylegającymi ogrodami działkowymi.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Niedobczyce

Niedobczyce (śl. Ńydobczyce) - dzielnica Rybnika (1955- 1975 samodzielne miasto) położona w południowo-zachodniej części miasta. Liczba mieszkańców wynosi ok. 15 000, co stawia ją na drugim miejscu w mieście. Niedobczyce położone są na kilku wzgórzach oraz w rozległej dolinie wzdłuż rzeki Nacyny. Od południa Niedobczyce sąsiadują z miastem Radlin, ze wschodu z dzielnicą Popielów, z zachodu Niewiadom, z północnego wschodu z dzielnicą Zamysłów oraz z dzielnicą Zebrzydowice z północnego zachodu.

Miejscowość Niedobczyce była w latach 1945 - 1954 siedzibą gminy Niedobczyce.

Dzieje Niedobczyc sięgają XIII wieku. Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od imienia jej dawnego właściciela- Niedobka, lub Niedobki. Do połowy XIX wieku była to, jak wiele jej podobnych, niewielka, rolnicza wioska. Powstanie kolei i rozwój przemysłu węglowego spowodował gwałtowny przyrost mieszkańców, a co za tym idzie rozbudowę Niedobczyc. W latach 1892-96 wybudowano tam kopalnię, o niemieckiej nazwie „Römer”, w ślad za nią powstało osiedle robotnicze. Po pierwszej wojnie światowej, w 1936 roku nazwę kopalni zmieniono na podobnie brzmiącą, ale polską- „Rymer”, od nazwiska pierwszego wojewody śląskiego, Józefa Rymera. W 1955 roku, miejscowość po połączeniu z sąsiednim Niewiadomiem Górnym i Dolnym, Beatą, Popielowem i Radziejowem, otrzymała prawa miejskie. Ten stan trwał do 1975 roku, kiedy Niedobczyce stały się jedną z dzielnic Rybnika.

W Niedobczycach 25 października 1934 roku urodził się Damian Zimoń, arcybiskup, metropolita Katowicki.

W dzielnicy znajdują się m.in:

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, wybudowany w 1921 roku.

Kościół pw. Miłosierdzia Bożego (terytorialnie znajduje się na terenie Niedobczyc, jednak obejmuje jedynie północno- zachodnią część miejscowości oraz północną część sąsiedniego Niewiadomia)

Szkoła podstawowa nr 21 i 22

Gimnazjum nr 11

Zespół Szkół nr 5

Dom Kultury Niedobczyce

Zespół Ognisk Wychowawczych - wielofunkcyjna całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza

Pomnik Powstańców Śląskich

zabytkowe osiedle górnicze, zbudowane w koncepcji miasta-ogrodu

Dwa boiska sportowe

"Orlik"

Stadion piłkarski

Park Krajobrazowy "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich"

Trzy dworce kolejowe: Rybnik Towarowy, Rybnik Niedobczyce, Rybnik Rymer

Filia biblioteki miejskiej w budynku z początków XX wieku.

Dwa cmentarze parafialne

Drogi: krajowa 78, wojewódzka 935

Hałda zlikwidowanej już KWK "Rymer"

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Niewiadom

Niewiadom (śl. Niewiadům, czes. Nevědomí, inaczej Hoyma) - dzielnica Rybnika położona w południowo-zachodniej części miasta. Liczba mieszkańców wynosi ok. 10000. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Historia

Zachowane dokumenty wskazują, iż Niewiadom (ówczesna pisownia: „Noviedomie”), istniał już w pierwszej połowie XIV wieku.

W owym czasie wieś stanowiła majątek rycerski.Często zmianiała właścicieli, a jednym z nich był m.in. do rycerz Wacław Kropacz z Niewiadomia ((czes.) Václav Kropáč z Nevědomí), który brał udział w kampanii węgiersko-śląskiej przeciwko Wacławowi III Rybnickiemu. Na mocy pokoju ziemskiego z 6 czerwca 1473r. rycerz ten wszedł w posiadanie Rybnika. (Ród Kropaczów z Niewiadomia w latach 1503-1536 posiadał zamek w Iwanowicach (Jindřich Kropáč z Nevědomí, Albert Kropáč z Nevědomí oraz Bohuš Kropáč z Nevědomí) Jan Kropáč z Nevědomí w latach 1533-1572 był panem na Hranicach)

W 1792 roku, na granicy Niewiadomia i Radlina otworzono jedną z pierwszych na Śląsku kopalni węgla kamiennego „Hoym” (później „Ignacy”). Wydobycie prowadzono w tej kopalni do 1995 r.

W latach od 1859 - 1919 r. na terenie Niewiadoma działała kopalnia węgla kamiennego „Szczęście Beaty”

W 1955 Niewiadom włączono do miasta Niedobczyce.

W 1975 Niewiadom włączono do Rybnika.

Zabytki

W dzielnicy znajdują się m.in:

Zabytkowa Kopalnia "Ignacy". dawniej "Hoym"

Kościół Bożego Ciała i św. Barbary w Niewiadomiu Górnym

Kościół Miłosierdzia Bożego w Niewiadomiu Dolnym

 

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Maroko-Nowiny

Maroko-Nowiny – dzielnica leżąca w Centrum Rybnika, granicząca od północnego - zachodu ze Śródmieściem.

Maroko-Nowiny zamieszkuje ponad 30 000 mieszkańców. W dzielnicy znajduje się największe w Rybniku osiedle - Osiedle Nowiny. Znajdują się tu osiedla: Chabrowa, Dąbrówki, Kominka, os.1000-lecia, Floriańska, Wawelska, Wandy, Wierzbowa, oraz ulica obwiednia Budowlanych. Na osiedlu znajduje się pięć rond.

W dzielnicy znajduje się m.in: kościół św. Jadwigi Śląskiej. Jest tu także Ośrodek Rekreacji i Rehabilitacji Bushido. Można także coś zjeść są 3 restauracje Nobles, Biesiadna oraz Kasjopeja. Trzy pizzerie i McDonald's czynny cała dobę. Cztery stacje benzynowe. Komunikacja szeroko rozbudowana ponieważ znajduje się tu Dworzec Komunikacji Miejskiej.

Przyroda i Turystyka

Dzielnica mimo licznych bloków 10- i 11-piętrowych jest zielona. Znajduje się tu wiele drzew, krzewów oraz kwiatów. Jest także las przez który biegnie ścieżka rowerowa (aż do lasów Zalewu Rybnickiego). A w nim malutkie rzeczki oraz staw.

Supermarkety i Hipermarkety

Real, Tesco (x2), Biedronka, Carrefour (x2)

 

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Orzepowice

 

Orzepowice (inne nazwy: Ożepowice, Ożipowicze (1614), Zipaw (1659), niem. Ozippowitz, Orzupowitz) dzielnica Rybnika na północny zachód od centrum miasta, liczba mieszkańców ok. 3200.

Historia

Pierwotna nazwa Ożepowice pochodzi prawdopodobnie od Ożepa - jednej ze staropolskich form dzisiejszego Józefa. Inną wersją powstania nazwy miejscowości (w średniowieczu nie pojawia się w nazwie miejscowości pierwsza głoska "o") jest nawiązanie do żup, z których wydobywano sól. Do dnia dzisiejszego w pobliskim lesie można znaleźć niezamarzający zimą strumyk w miejscu gdzie kiedyś miały być zlokalizowane żupy solne. 1 września 1939 r. Wojsko Polskie wysadziło most nad rzeką Nacyną. Podczas odbudowy polski oddział ukrywający się w okolicy zastrzelił dwóch robotników - mieszkańców wsi - zmuszonych przez Niemców do odbudowy mostu. W 24.01.1945 w czasie przemarszu ewakuowanych więźniów obozu oświęcimskiego SS-mani zastrzelili 13 więźniów. Zwłoki zakopano w lesie. Od 1945 r. Orzepowice wraz z Golejowem, Ochojcem i Wielopolem należały do gminy zbiorowej Wielopole. Na przełomie lat 40. i 50. istniała gmina Orzepowice. W 1973 r. Orzepowice stały się dzielnicą Rybnika.

Szkoła Podstawowa nr 32 w Rybniku – Orzepowicach

1777 roku wybudowano szkołę, do której uczęszczały dzieci ze wszystkich okolicznych miejscowości. Początkowo mieściła się w budynku prywatnym (w pobliżu dzisiejszego kościoła), a następnie w budynku obecnego przedszkola. W 1913 r. powstała nowa szkoła. W 1980 r. zamknięto szkołę, a dzieci dalej uczyły się w Rybnickiej Kuźni (SP 15). W 1990 r. ponownie otwarto szkołę pod numerem 32. W 2008 roku szkoła obchodzi 95-lecie istnienia.

Rzymsko-Katolicki Kościół św. Floriana w Orzepowicach

W 1872 roku przystąpiono do budowy kaplicy pw. św Floriana, którą ufundował książę z Rud. W roku 1883 ks. proboszcz Bolik poświęcił kaplice. Od 1975 zaczęto w przydrożnej kaplice odprawiać msze święte. W roku 1986 rozpoczęto budowe kościoła. 29 kwietnia 1990 ks. bp. Damian Zimoń dokonał kosekracji kościoła. 4 maja 2008 roku do parafii przybyły relikwie św. Floriana z krakowskiej katedry. W ceremonię odbioru zostali zaangażowani strażacy, służba liturgiczna i parafianie.

Atrakcje turystyczne

Położenie pomiędzy dwoma rybnickimi rzekami – Rudą i Nacyną oraz Zalewem Rybnickim i zbiornikiem Orzepowice – przyległym Zalewu Rybnickiego sprawia, że dzielnica jest miejscem częstych spacerów i wypraw rowerowych rybniczan. Przez Orzepowice biegną szlaki turystyczne i rowerowe, na przystani żeglarskiej działają kluby żeglarskie osiągające liczne sukcesy a na przyległym Zalewie Rybnickim spływy kajakowe. W pobliżu kościoła znajduje się gniazdo bociana białego. Do 2008 roku na ulicy Długiej rosła ok. 150-letnia topola kanadyjska o obwodzie pnia około 420 cm.

Szlaki turystyczne

Szlak Morza Rybnickiego (22,5 km)

Trasa: Rybnik – Stodoły – Kamień

W dzielnicyznajdują się m.in.:

zespół szpitalny "Wojewódzki Szpital Specjalistyczny Nr 3 w Rybniku", którego budowę rozpoczęto w 1973 roku. do projektu przywrócono w latach 90., a oddano go do użytku w 2000 roku,

nowoczesna oczyszczalnia ścieków,

Kościół Katolicki p.w. św. Floriana (parafia należy do dekanatu Golejów)

Szkoła Policealna Województwa Śląskiego imienia dr Feliksa Białego,

Szkoła Podstawowa nr 32 im. Alfreda Szklarskiego.

działają:

klub sportowy Zuch Orzepowice (rok założenia ok. 1920),

przy parafii św. Floriana działa chór "Gloria".

powrót do góry

 

 

Paruszowiec-Piaski

Pozastaw-Paruszowiec-Piaski (śl. Parušowiec-Pioski) - dzielnica Rybnika położona w kierunku północno-wschodnim od centrum miasta przy trasie Rybnik-Bytom. Liczba mieszkańców ok. 4500. W dzielnicy znajduje się Huta Silesia S.A. przy ulicy Przemysłowej.  

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Popielów

Popielów - dzielnica Rybnika położona na południowych obrzeżach miasta przy trasie Rybnik-Ostrawa. Liczba mieszkańców ok. 3100. W dzielnicy znajduje się m.in kościół pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej, wybudowany w 1933 roku.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Radziejów

Radziejów - dzielnica Rybnika położona w południowej części miasta. Liczba mieszkańców ok. 2000. W dzielnicy znajduje się m.in 200-letni dąb na Popielowsko-radziejowskim cmentarzu.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rybnicka Kuźnia

Rybnicka Kuźnia - dzielnica Rybnika położona na północ od centrum miasta, po wschodniej stronie Zalewu Rybnickiego. Liczba mieszkańców ok. 4450. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Miejscowość powstała ok. 1500 na obrzeżach wsi Wielopole. Przełomowy w historii dzielnicy był rok 1969, kiedy rozpoczęto budowę Elektrowni "Rybnik". W tym czasie dzielnica Rybnicka Kuźnia zaczęła się dynamicznie rozwijać. Z biegiem czasu przebudowano drogi, usprawniono komunikację, wybudowano sklepy i osiedle mieszkaniowe (dzisiejsze osiedle ER). Aż do 1967 dzielnica Rybnicka Kuźnia stanowiła część gminy Wielopole, a od 1975 jest dzielnicą Rybnika.

W dzielnicy znajduje się m.in. Elektrownia Rybnik, Ośrodek Rekreacji i Rehabilitacji "Energo-Relax" oraz kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rybnik - Północ

Rybnik - Północ - jedna z dzielnic Rybnika, która graniczy od południa z centrum miasta, liczy ok. 8 000 mieszkańców.

W dzielnicy znajduje się m.in.: Kaplica św. Urbana przy ul. Gliwickiej, pochodzi prawdopodobnie z XV wieku, Stadion Miejski ROW Rybnik, basen "Ruda", Szpital dla Osób Nerwowo i Psychicznie Chorych oraz niedawno wybudowany hipermarket "Carrefour" wraz z Galerią Śląską.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Smolna

 

Smolna jest ósmą co do wielkości dzielnicą Rybnika. Zamieszkuje ją 7939 osób, co stanowi 5,27% ogółu

mieszkańców naszego miasta.

Położenie: dzielnica graniczy ze śródmieściem Rybnika od jego południowej strony.

Od kilku lat prężnie rozwija się życie społeczno - kulturalne dzielnicy. Do kalendarza imprez miejskich na stałe wpisały się m. in.:

cykliczne Spotkania Smolnioków, odbywające się z okazji Nowego Roku i Pierwszego Maja, odpust parafialny w dniu jej patrona, św. Józefa Robotnika

W dzielnicy nie ma obiektów zabytkowych. Jest jednak kilka ciekawych miejsc i zakątków, w których mieszkańcy spędzają wolny czas. Często odwiedzane są, szczególnie przez młodych mieszkańców, stadnina koni Ranczo Gena oraz korty tenisowe Alicja. Dzielnica może się natomiast pochwalić ciekawostką przyrodniczą. Na jej terenie, dokładnie na placu kościelnym parafii Św. Józefa, rośnie 160-letnia wierzba krucha. Drzewo w swym obwodzie liczy 540 centymetry. Na uwagę zasługują przydrożne krzyże i kapliczki przy ul. Raciborskiej, Wodzisławskiej, Krzyżowej i Wiejskiej.

Obiekty i instytucje w dzielnicy

Szkoła podstawowa nr 2 - wybudowana w 1879 roku, jeden z najstarszych obiektów tego typu w mieście

Kościół O.O. Franciszkanów - wzniesiony w 1937 roku

Zespół Pieśni i Tańca Przygoda - odnoszący sukcesy w kraju i za granicą

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stodoły

Stodoły - dzielnica Rybnika położona w północno-zachodniej części miasta nad Zalewem Rybnickim. Liczba mieszkańców ok. 600 osób i jest to tym samym najmniejsza dzielnica Rybnika.

Na terenie Stodół znajduje się stadnina koni oraz ośrodek hipoterapii, a także ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy Elektrowni Rybnik. Najważniejszym obiektem zabytkowym jest pocysterski dwór z 1736, zbudowany w stylu barokowym. Przed II wojną światową wieś znajdowała się w granicach Niemiec, po wojnie Stodoły wróciły do Polski.

Nazwa

Nazwa Stodoły etymologicznie posiada dwie wersje.

Pierwsza nazwa kulturowa, określająca wiele stodół w wiosce.

Według drugiej z kolei, nazwa ta pochodzi od licznych dołów określanych potocznie przez miejscową ludność jako miejsce stu dołów, pozostałych po eksploatacji rud darniowych do pieców dymarskich miejscowej kuźnicy. "Dołkami" miejscowi mieszkańcy nazywają teren nad rzeką Rudą gdzie prawdopodobnie kiedyś znajdowały się wyżej opisane doły. Resztki fundamentów po dymarkach można znaleźć przy zbiegu ulic Stalowej i ks. Szramka.

Historia

Prowokacja niemiecka w 1939

W dniu 31 sierpnia 1939 miała miejsce w ówczesnej wsi Hochlinden prowokacja niemiecka w ramach Operacji Himmler - prowokacja ta została opisana w zakładce /wspomnienia/p.t.: Prowokacja hitlerowska we wsi Stodoły to jeden z zapomnianych epizodów II wojny światowej.

Tu zaczęło się zło, ale dzielnica woli pamiętać o tym, co dobre. W budynku niedaleko przeklętej strażnicy jest dom, w którym mieszkał Karol Wojtyła. Młody ksiądz odwiedzał w Stodołach swoją ciotkę Stefanię Wojtyłę, nauczycielkę polskiego. Znał historię wsi. Podobno często spacerował po lasach, a gdy wracał, długo się modlił, leżał krzyżem. Tablica w Stodołach (ufundowana przez Towarzystwo Miłośników Rybnika) upamiętnia jego modlitwę.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Śródmieście

 

Śródmieście (śl. Cyntrům) – centralna dzielnica Rybnika. Liczba mieszkańców ok. 9000. Przeważają kamienice przedwojenne.

W śródmieściu znajdują się:

Rynek Starego Miasta,

            Budynek ratusza z pierwszej połowy XIX wieku, obecnie siedziba Muzeum w Rybniku

Bazylika św. Antoniego,

Dawny książęcy zamek piastowski z XII wieku, obecnie siedziba Sądu,

Kościół Matki Boskiej Bolesnej,

Kościół ewangelicko-augsburski,

Zespół Szpitalny św. Juliusza,

Teatr Ziemi Rybnickiej,

Biblioteka Miejska,

Plac Wolności

5 września 2007 w pobliżu rynku otworzona została galeria Focus Mall.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wielopole

 

Wielopole — dzielnica Rybnika położona na północ od centralnego obszaru miasta, przy trasie DK78. Liczba mieszkańców ok. 2000. W dzielnicy znajduje się m.in. kościół pw. św. Katarzyny i Matki Boskiej Różańcowej, zabytek pochodzący z 1534 roku. W latach 1945-54 siedziba gminy Wielopole.

Historia kościoła w Wielopolu

Drewniany kościół parafialny pw. św. Katarzyny wzniesiony został z fundacji Stanisława Dąbrówki w 1534 roku. Zbudowano go w Gierałtowicach w konstrukcji zrębowej na planie dwudzielnym obejmującym trójbocznie zamknięte prezbiterium (orientowane) z przybudowaną zakrystią i szerszą nawą. W 1844 roku cieśla Mateusz Pindur z Chudowa dobudował do kwadratowej nawy wieżę o konstrukcji słupowej na wzór starych dzwonnic. W 1976 roku gierałtowicki kościół przeniesiono do Wielopola. Do wnętrza świątyni prowadzą dwa wejścia – czołowe od strony wieży z drzwiami ozdobionymi gotyckimi okuciami i boczne od strony nawy, poprzedzone małą kruchtą zbudowaną na słup. Prezbiterium i nawa pokryte są oddzielnymi dachami siodłowymi pobitymi gontem. Nad wyższym dachem nawy wyrasta smukła, ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę. Kościół był odnawiany w XVII i remontowany w XX wieku. W czasie tego remontu odkryto niezwykle cenną polichromię patronową z ok. 1534 roku wykonaną na deskowanym stropie. Wśród różnorodnych motywów polichromii występują: orły piastowskie w tarczach gotyckich, a także postać patronki kościoła. W tylnej części nawy znajduje się chór muzyczny wsparty na czterech słupach, mieszczący współczesne organy elektroniczne. Wnętrze pozbawione jest obecnie dawnego, zabytkowego wyposażenia, do którego należały m.in. zabytkowe ołtarze, ambona i unikatowe ławki renesansowe z „wyciągami”. Zabytkowy obraz św. Katarzyny z 1828 roku. Malowany przez Franciszka Froemla z Moraw (pochodzący z dawnego ołtarza głównego) i wspominana wyżej późnogotycka polichromia patronowa. Na ścianach obitych współczesną boazerią rozmieszczono obrazy stacyjne Męki Pańskiej z napisami polskimi z 1841 roku (mal. T.Pulczyk). Kościół z Wielopola jest obecnie najstarszym na ziemi rybnickiej zabytkiem budownictwa drewnianego i dzięki najstarszej zachowanej polichromii patronowej w województwie śląskim ma szczególną wartość dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego.

Historia parafii

Pierwsze wzmianki o Wielopolu pochodzą z 1311. W dekrecie wizytacyjnym parafii św. Antoniego w Rybniku w 1972 było polecenie prowadzenia katechizacji w Wielopolu. Początkiem wszelkiej działalności i życia religijnego w Wielopolu była zbudowana pod koniec XVIII wieku przydrożna kapliczka Matki Boskiej Różańcowej. Mimo niewielkich rozmiarów stała się głównym miejscem w dzielnicy. 24 czerwca 1975 ks. Rzerzucha mianowany został rektorem tej kaplicy. 16 września 1975 uzyskano zezwolenie na przeniesienie z Gierałtowic do Wielopola zabytkowego kościoła drewnianego św. Katarzyny. 17 grudnia 1976 erygowana została w Wielopolu stacja duszpasterska. W dwa dni później biskup katowicki Herbert Bednorz poświęcił kościół na nowym miejscu.

Parafia została ustanowiona 27 lutego 1977.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zamysłów

Zamysłów – dzielnica Rybnika położona w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru Śródmieścia, po jego południowej stronie. Liczba mieszkańców ok. 2200. W dzielnicy znajduje się m.in. kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP. Do 1950 roku miejscowość była siedzibą gminy Zamysłów.

Przez dzielnicę przepływa rzeka Nacyna.

Wg legendy nazwa Zamysłów pochodzi ze średniowiecza, gdy Czesi w pobliżu rzeki Nacyny wydobywali rudy miedzi. W pewnym momencie wydobycie przestało się opłacać i właśnie na Zamysłowie zamyślali się nad kontynuowaniem działalności.

Na Zamysłowie znajduje się również kompleks leśny "Okrzeszyniec". W kompleksie znajduje się również wiele źródeł czystej wody, którą wielu mieszkańców Rybnika wykorzystuje do celów domowych.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zebrzydowice

 

Zebrzydowice - dzielnica Rybnika, położona na zachodzie miasta, ok. 2,7 tys. mieszk. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

Historia

Pierwsze wzmianki historyczne o osadzie Zebrzydowice sięgają I połowy XIII wieku. Istnieją rozbieżności danych dotyczących liczby mieszkańców i nazwisk właścicieli w różnych źródłach. Zgodnie z monografią księdza Joachima Smołki pt. "Dziesięcioletni Plan Pracy Duszpasterskiej", (dane uzyskała pani mgr Felicja Henek) dziesięcina snopowa z Zebrzydowic należała do prepozyta Kolegiaty Świętego Krzyż w Opolu już od 1240 roku.
Nazwa osady pochodzi od dawnych właścicieli - Zebrzydowskich. Do bardziej znanych należy starosta pszczyński Mikołaj Zebrzydowski - właściciel od przełomu XIV i XV wieku. W 1492 roku wieś nazywano Zybrzydowicze, później (w 1531) - Zybrzydowitz, a w 1652 roku -Zibrzidowicz. W połowie XVII wieku właścicielem wsi został pewien szlachcic: Jan Niewiadomski z Niewiadomia.

Żyło tu wówczas około 80 mieszkańców w 10 domach. W celu zgermanizowania Górnego Śląska w 1773 r. utworzono na terenie wsi tak zwaną "kolonię dworską" o nazwie Schlachtendorf, składającą się z dwunastu domów. Liczba mieszkańców stopniowo rosła - w 1845 r. wraz z kolonistami (54) było ich już 217. Nazwa wsi zmieniła się na Seibersdorf. W tym też okresie kolonia zamieniła się w gromadę i ukształtowała się władza gminna z sołtysem na czele. Powstał również herb gminy: trzy białe wieże na niebieskim tle. Pierwszym wójtem został Jerzy Podleśny, a po jego śmierci Emanuel Oleś. Administracyjnie kolonię wraz z jej mieszkańcami wcielono do Zebrzydowic.
Od 1861 część dóbr należała do von Lynckera. Druga część, należąca do hrabiny von Arko i jej synów, przeszła w 1873 w ręce Wilkego, który sprzedał ją dwom kupcom z Wrocławia: Guttmanowi i Apfheimowi. Wskutek parcelacji przy dworze zostały tylko 4 hektary pola, które w 1903 r. wykupili chłopi. Ludzie pracujący w majątku porzucali pracę i zatrudniali się w pobliskiej kopalni "Beata".  

Mieszkańcy Zebrzydowic zawsze byli ducha polskiego, nawet wtedy, gdy Górny Śląsk był w rękach niemieckich. W 1902 roku założono tu "Polski Związek Wzajemnej Pomocy dla Górników", a w 1907 konspiracyjne "Zjednoczenie Zawodowe Polskie" w domu T. Wencla. Wielkie zasługi w propagowaniu polskości miał Alojzy Prus, który nabył dwór (zamek) w 1909 roku. Ze spisu ludności przeprowadzonego w 1910 roku wynika, że do polskiej mowy przyznało się 95,5% mieszkańców. Nie uchroniło to mieszkańców od udziału w I wojnie światowej, podczas której powołano 128 mężczyzn. Po wojnie miejscowi działacze: W.Zdrzałek, J.Chromy, W.Zieleźny, P.Kawurek założyli tu oddział Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, by czynnie włączyć się w Powstania Śląskie. W plebiscycie 20 marca 1921 roku 332 mieszkańców Zebrzydowic (z 379) głosowało za przyłączeniem do Polski. Dnia 3 lipca 1922 roku mieszkańcy brali udział w uroczystym oddaniu władzy w polskie ręce na rybnickim rynku.  

Od wybuchu II wojny światowej Zebrzydowice były w rękach okupanta. Wielu mieszkańców w tym czasie aresztowano, osadzono w obozach koncentracyjnych lub wysłano na przymusowe roboty do Niemiec. Niektórych siłą zmuszono do pracy w niemieckim wojsku. W styczniu 1945 roku przez Zebrzydowice przetoczył się front a ludność ewakuowano albo zmuszono do przyfrontowych robót. Ucierpiało wiele domów, zwłaszcza znajdujących się blisko lasu (w "Gaci" do dziś pozostały okopy).
Wyzwolenie przyszło 26 marca1945 roku z rąk 107 Dywizji płk Wasyla Pietrenki. We wrześniu odbyły się już pierwsze dożynki. Ofiarom wojny, wśród których znaleźli się: M.Buhl, L.Zdrzałek, J.Fojt, F.Prus, R.Szweda, W.Kamieński, K.Podleśny - postawiono pamiątkowy pomnik na miejscowym cmentarzu. Z przeprowadzonego 15 II 1946 roku spisu ludności wynika, że wieś liczyła wówczas 1273 mieszkańców (555 mężczyzn i 718 kobiet).

Dnia 1 stycznia 1973 roku Zebrzydowice stały się dzielnicą Rybnika. Zamieszkuje je obecnie ponad 2600 osób.

W dzielnicy znajdują się:

"Zebrzydowicki zameczek" - dawny budynek dworski, na pocz. XX w. centrum polityczno-kulturalne skupiające polskich działaczy narodowych (dawna "kuźnia polskości")

kościół pw. Matki Boskiej Szkaplerznej i św. Piusa X

Murowana kaplica przydrożna.

Funkcjonuje tu szkoła podstawowa i przedszkole oraz zakłady prywatne: "Jarpol", "Konsum" i inne.

powrót do góry

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ochojec

Ochojec - dzielnica Rybnika, położona jest na północnym obrzeżu miasta, przy trasie Rybnik - Gliwice. Jest to najbardziej wysunięta na północ dzielnica miasta. Dzielnica ta jest objęta obecnie realizowanym projektem budowy systemu kanalizacji sanitarnej.

W dzielnicy

Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

neogotycka kapliczka z 1910 r. pw. Matki Boskiej Częstochowskiej

Świetlica Wiejska, ul. Rybnicka, tel. 235 99 46

Pierwsze nazwy Ochojca

Oltendorph (Stara wieś) 1291 r.

Ochotzetz 1531 r.

Ochodetz 1581 r.

Ochodecz 1614 r.

Ochojec 1679 r.

Ochoyetz 1745 r.

Ochojez 1784 r.

Ochojec

Historia

Po raz pierwszy o istnieniu osady czytamy w wykazie wsi płacących czynsz kolegiacie w Opolu, pochodzącym z 1291 roku. W dokumencie tym nie figuruje jednak jako „Ochojec”, a „Stara Wieś”. Obecna nazwa ukształtowała się dopiero w XVI wieku, a jej pierwotne brzmienie „Ochodziec” oznaczało miejsce, które należy obejść. Dawny Ochojec szczycił się tradycjami myśliwskimi. Miał ku temu doskonałe warunki, z ówczesnych opisów dowiadujemy się, że: „(...) piękna dąbrowa i bukowina znajdowała się pod Ochojcem, w którym były jelenie, sarny i dziki(...)”. Począwszy od pierwszej połowy XVI stulecia miejscowość należała do rybnickiego państwa stanowego i jego kolejnych właścicieli: rodów Hohenzollernów, Lobkowitzów, Węgierskich. W 1818 roku Ochojec wszedł w administracyjny obszar nowo powstałego powiatu rybnickiego. W 1888 roku w Ochojcu powstała pierwsza jednoklasowa szkoła. Zakres nauczania rozszerzono o kolejne dwie klasy po wybudowaniu nowego budynku szkolnego w 1910 roku. Natomiast w poprzednim zamieszkała rodzina Machoczków- właścicieli tartaku. Dom ten nie przetrwał do naszych czasów, spalony przez Rosjan w 1945 roku. W tym samym okresie co szkołę, mieszkańcy Ochojca wybudowali kaplicę pw. Matki Boskiej Częstochowskiej. To samo wezwanie otrzymał kościół parafialny, wzniesiony w latach 1983- 91. Po wojnie Ochojec włączono do Gminy Zbiorczej Wielopole. W latach 1973-1977 istniała gmina Ochojec, do której przydzielono również sąsiednie miejscowości. W 1977 roku wieś stała się sołectwem w gminie Pilchowice.

Zaś od 1 stycznia 2001 roku jest 27 dzielnicą Rybnika (dlatego jest ostatnia na liście rybnickich dzielnic).

Liczba mieszkańców: ok. 2000 (dane z 2008 r. )

 

powrót do góry